Serwis poświęcony przyrodzie województwa podkarpackiego

Niedźwiedź brunatny

     

NIEDŹWIEDŹ BRUNATNY Ursus arctos  

 

Trudno wyobrazić sobie Karpaty bez największego ssaka drapieżnego – niedźwiedzia brunatnego. Obserwacja niedźwiedzi w terenie jest niezwykle trudna ze względu na skryty tryb życia i rozległość ich areałów życiowych. Poszczególne tropy, ślady żerowania lub gawry są zazwyczaj wykrywane przypadkowo.

 

Liczebność

W Polsce niedźwiedzie występują tylko w Karpatach. W polskiej części Karpat wyróżniono 5 ostoi niedźwiedzia brunatnego: Beskid Żywiecki; Tatry; Beskid Sądecki, Gorce i Pieniny; Beskid Niski oraz Bieszczady. Na podstawie szacunków wykonywanych corocznie przez jednostki Lasów Państwowych, na obszarze 53 4818 ha objętych projektem żyje niemal 200 niedźwiedzi.

 

Opis gatunku

  • Masa ciała: 140–190 kg                                                                            
  • Długość ciała: 160–220 cm
  • Wysokość w kłębie: 92–135 cm
  • Dymorfizm płciowy: zaznaczony, samce są większe od samic                                                 
  • Odżywianie: mięsożerca, drapieżnik
  • Tryb życia: samotniczy
  • Długość życia: 30–40 lat

 

Biologia i ekologia

Niedźwiedź brunatny jest typowym gatunkiem prowadzącym samotniczy tryb życia. Dojrzałość płciowa osiągana jest w wieku od 2,5 do 4 lat. Niedźwiedzie mają okres godowy zwykle raz w roku, od początku maja do początku lipca. Samice w wieku rozrodczym kopulują z kilkoma partnerami, co może powodować, że każde z młodych tej samej matki ma innego ojca. Młode rodzą się w gawrze podczas snu zimowego (XII-III). W miocie może być od 1 do 3 młodych, rzadko więcej. Aż do momentu uzyskania samodzielności opiekuje się nimi wyłącznie matka. Niedźwiedzie aktywne są na obszarach bezludnych głównie w dzień, na terenach o dużym zaludnieniu żerują i przemieszczają się najczęściej wczesnym rankiem i wieczorem oraz w nocy. Okres normalnej aktywności i żerowania tego gatunku przypada na wiosnę i lato. Jesienią niedźwiedzie intensywnie żerują dla zgromadzenia odpowiedniej warstwy tłuszczu na zimę. Zimę niedźwiedź spędza w gawrze, czyli w dobrze zabezpieczonym legowisku. Sen zimowy niedźwiedzia nie jest pełnym letargiem i zwierzę w każdej chwili może go przerwać i podjąć aktywne życie. Niedźwiedzie są wszystkożerne, zjadają korzenie, kłącza, bulwy, owoce, orzechy i nasiona drzew, bezkręgowce, a także kręgowce. Na obszarach, gdzie żyją w pobliżu ludzkich siedzib, istotnym składnikiem jest pokarm pochodzenia antropogenicznego. Niedźwiedź brunatny jest gatunkiem o ogromnych wymaganiach przestrzennych, ale też dużej umiejętności wykorzystywania różnorodnych siedlisk. Areały samców są zazwyczaj znacznie większe od areałów samic, jedne i drugie nakładają się w mniejszym lub w większym stopniu. Wielkość areałów samców w Bieszczadach szacuje się na 520–1540 km2, a samic na 670 km2.

                           

Ochrona i zagrożenia

Niedźwiedzie związane są przede wszystkim z lasami. Ze względu na ich ogromne wymagania przestrzenne, powierzchnia kompleksów leśnych powinna być odpowiednio duża. Dlatego też korzystne jest zachowanie rozległych i spójnych kompleksów leśnych, na których istnieje możliwość swobodnego poruszania się drapieżników.

 

Prawo międzynarodowe

  • Dyrektywa Siedliskowa – Załącznik II i IV
  • Konwencja Berneńska – Załącznik II, rekomendacja 74
  • Konwencja Waszyngtońska (CITES) – Załącznik II
  • Rozp. Rady (WE) 338/97 – Załącznik A

Prawo krajowe

  • Ochrona gatunkowa – ochrona ścisła – gatunek wymagający ochrony czynnej
  • Strefa ochrony okresowej: miejsce gawrowania i obszar w promieniu do 500 m od tego miejsca w terminie 1.11–30.04

Kategoria zagrożenia IUCN

  • Czerwona lista IUCN – LC (ang. least concern)
  • Czerwona lista zwierząt ginacych i zagrożonych w Polsce (2002) – NT (ang. near threatened)
  • Polska czerwona księga (2001) – NT (ang. near threatened)
  • Czerwona lista dla Karpat (2003) – EN (w Polsce – EN) (ang. endangered)      

 

 

Niedźwiedź brunatny,...
Miejsce odpoczynku...
Trop niedźwiedzia, fot....
Niedźwiedź brunatny,...
Barłóg niedźwiedzia,...
Błotny trop niedźwiedzia...
Strona internetowa opracowana w ramach projektu "Zielone Podkarpacie", dzięki wsparciu udzielonemu przez Islandię, Liechtenstein, i Norwegię poprzez dofinansowanie ze środków MF EOG oraz Norweskiego Mechanizmu Finansowego, a także ze środków budżetu RP w ramach Funduszu dla Organizacji Pozarządowych.

Strona została rozbudowana w ramach projektu "Tropem karpackich żubrów" współfinansowanego przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz z budżetu państwa za pośrednictwem Euroregionu Karpackiego w ramach Programu Współpracy Transgranicznej Rzeczpospolita Polska – Republika Słowacka 2007-2013

Strona została rozbudowana w ramach projektu "Zielone Podkarpacie - popularyzacja różnorodności biologicznej w wymiarze ekosystemowym" który korzysta z dofinansowania w kwocie 896 496 zł pochodzącego z Islandii, Liechtensteinu i Norwegii w ramach funduszy EOG.

Strona została rozbudowana w ramach projektu "Ochrona ostoi karpackiej fauny puszczańskiej - korytarze migracyjne" realizowanego przy wsparciu Szwajcarii w ramach szwajcarskiego programu współpracy z nowymi krajami członkowskimi UE
Copyrights 2015. Zielonepodkarpacie.pl. Wszystkie prawa zastrzeżone. projekt i realizacja: ideo