Serwis poświęcony przyrodzie województwa podkarpackiego

Ryś euroazjatycki

     

 RYŚ EUROAZJATYCKI Lynx lynx

 

Ryś euroazjatycki Lynx lynx jest największym przedstawicielem rodziny kotowatych w Europie. Jest samotnikiem. Skryty i nocny tryb życia oraz wybieranie na ostoje trudno dostępnych terenów powoduje, że obserwacje rysi są niezmiernie rzadkie. Ci, którzy zobaczyli rysia w jego naturalnym środowisku, mogą się więc zaliczyć do grona wybrańców.

 

Liczebność

W Polsce rysie zasiedlają przede wszystkim Karpaty oraz północno-wschodnią i wschodnią część Polski. Na podstawie szacunków wykonywanych corocznie przez jednostki Lasów Państwowych, na obszarze 53 4818 ha objętych projektem żyje ponad 190 rysi.

 

Opis gatunku

  • Masa ciała: 18–25 kg
  • Długość ciała: 80–130 cm
  • Wysokość w kłębie: 60–75 cm
  • Dymorfizm płciowy: słabo zaznaczony, samce są większe i cięższe
  • Odżywianie: mięsożerca, drapieżnik
  • Długość życia: 12–17 lat
  • Tryb życia: samotniczy

 

Biologia i ekologia

Rysie są zwierzętami wyjątkowo skrytymi. Możliwość spotkania ich, a nawet natrafienia na ich ślady, jest mniejsza niż w przypadku niedźwiedzia czy wilka. Rysie żyją samotnie, wyjątkiem są samice wychowujące młode. Samce i samice żyją oddzielnie, spotykając się częściej tylko w okresie rui, która trwa od stycznia do marca. Młode, które rodzą się około maja w liczbie 1–3, już po kilku miesiącach podążają za matką, towarzysząc jej w wędrówkach i potem w polowaniach. Legowiska rysi znajdują się zazwyczaj w trudno dostępnych miejscach, w młodnikach, na stromych stokach, wśród skalnych wychodni, zwalonych drzew. Terytoria samców obejmują ok. 150–250 km2, a samic ok. 100–150 km2. Terytoria samic i samców pokrywają się całkowicie, natomiast w obrębie każdej płci nakładanie się jest niewielkie. W ciągu doby rysie przechodzą średnio ok. 7 km (maksymalnie ponad 20 km), a aktywne są głównie w nocy. Ryś ma dobrze rozwinięte zmysły wzroku i słuchu. Jego uzębienie jest przystosowane do kruszenia i cięcia, z dobrze rozwiniętymi kłami i łamaczami. Odżywiają się niemal wyłącznie upolowanymi przez siebie zwierzętami, wśród których dominują sarny. Głównym sposobem polowania rysia są podchody. Stara się on podkraść jak najbliżej ofiary, wykorzystując osłonę krzewów, leżących kłód i nierówności terenu. Sprawnie wspina się po drzewach i dobrze skacze.

 

Ochrona i zagrożenia

Głównym obszarem, po jakim poruszają się rysie są tereny zalesione i bardzo niechętnie przekraczają duże, otwarte obszary polne. Problemem w kontekście utrzymania populacji gatunku jest rozwój zabudowy dolin rzecznych, modernizacja dróg wraz z ich grodzeniem oraz fragmentacja siedlisk. Takie ciągi zabudowy oraz drogi są nieprzekraczalnymi barierami pomiędzy kompleksami leśnymi. Także nieciągłość terenów leśnych i brak możliwości migracji są głównymi czynnikami hamującymi rozprzestrzenianie się i zachowanie populacji rysia.

 

Prawo międzynarodowe

  • Dyrektywa Siedliskowa – Załącznik II i IV
  • Konwencja Berneńska – Załącznik III
  • Konwencja Waszyngtońska (CITES) – Załącznik II
  • Rozporządzenie Rady WE 338/97 – Załącznik A

Prawo krajowe

  • Ochrona gatunkowa – ochrona ścisła – gatunek wymagający ochrony czynnej
  • Strefa ochronna okresowa: miejsce rozrodu i obszar w promieniu do 500 m od tego miejsca w terminie 01.04–31.08

Kategoria zagrożenia IUCN

  • Czerwona lista gatunków zagrożonych IUCN – LC (ang. least concern)
  • Czerwona lista zwierząt ginących i zagrożonych w Polsce (2002) – NT (ang. near threatened)
  • Polska czerwona księga zwierząt (2001) – NT (ang. near threatened)
  • Czerwona lista dla Karpat (2003) – EN (ang. endangered)

 

 

Ryś, fot. Bartosz Pirga
Trop rysia, fot. Bartosz...
Ryś, fot. RM Kosińscy...
Strona internetowa opracowana w ramach projektu "Zielone Podkarpacie", dzięki wsparciu udzielonemu przez Islandię, Liechtenstein, i Norwegię poprzez dofinansowanie ze środków MF EOG oraz Norweskiego Mechanizmu Finansowego, a także ze środków budżetu RP w ramach Funduszu dla Organizacji Pozarządowych.

Strona została rozbudowana w ramach projektu "Tropem karpackich żubrów" współfinansowanego przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz z budżetu państwa za pośrednictwem Euroregionu Karpackiego w ramach Programu Współpracy Transgranicznej Rzeczpospolita Polska – Republika Słowacka 2007-2013

Strona została rozbudowana w ramach projektu "Zielone Podkarpacie - popularyzacja różnorodności biologicznej w wymiarze ekosystemowym" który korzysta z dofinansowania w kwocie 896 496 zł pochodzącego z Islandii, Liechtensteinu i Norwegii w ramach funduszy EOG.

Strona została rozbudowana w ramach projektu "Ochrona ostoi karpackiej fauny puszczańskiej - korytarze migracyjne" realizowanego przy wsparciu Szwajcarii w ramach szwajcarskiego programu współpracy z nowymi krajami członkowskimi UE
Copyrights 2015. Zielonepodkarpacie.pl. Wszystkie prawa zastrzeżone. projekt i realizacja: ideo