Parki i ogrody podworskie
Park w Łańcucie...
Park w Krasiczynie...
Park w Łańcucie...
Park w Łańcucie...
(fot.J.Szarek)
Spośród obszarów chronionych województwa podkarpackiego na szczególną uwagę zasługują parki i ogrody podworskie. Należy o nie dbać bo to nie tylko dziedzictwo przyrodnicze, ale i kulturowe.
Badania przeprowadzone przez profesora Jerzego Pióreckiego wykazały, że na terenie województwa podkarpackiego istnieją ślady 700 założeń dworsko-ogrodowych.
Wiele z nich po II wojnie uległo dewastacji i nieodwracalnemu zniszczeniu, szczególnie podczas nacjonalizacji i kolektywizacji rolnictwa. Niektóre niestety niszczeją do dziś. Na szczęście instytucje i osoby prywatne, które stają się nowymi właścicielami zamków i pałaców po odnowieniu tych budowli zaczynają też dbać o parki. Tak stało się m.in. w Baranowie Sandomierskim, Krasiczynie i Sieniawie oraz w mniej znanych obiektach np. w Zbydniowie czy Targowiskach.
Niektóre parki i ogrody przetrwały w stanie prawie niezmienionym, inne zostały znacznie przebudowane. Z biegiem lat nowe ogrody tworzono na miejscach starych, włączając dawne elementy, bądź je usuwając. W podkarpackich parkach do dziś zachowało się wiele cennych roślin sprowadzonych z całego świata przez dawnych właścicieli. Wędrując alejkami możemy podziwiać pomnikowe drzewa i niezwykle krzewy.
Parki i ogrody są miejscem bytowania wielu gatunków zwierząt. W koronach drzew i dziuplach swoje gniazda zakładają ptaki. Niżej możemy obserwować małe ssaki, gady i owady.
Najczęściej odwiedzane są parki założone przy słynnych zamkach i pałacach. Zamek w Baranowie Sandomierskim zwany „Małym Wawelem” otacza rozległy ogród z tarasami i fontannami. Łączy on cechy geometrycznego ogrodu barokowego i parku krajobrazowego. Podobne walory posiada także park w Sieniawie. Zachowały się tam aleje lipowe i dębowe. Odtworzono dawny układ ogrodu.
W Łańcucie wokół najbardziej chyba znanego zamku na Podkarpaciu znajduje się duży park
podzielony na dwie części: wewnętrzną w obrębie fortyfikacji i zewnętrzną poza fosą. Ten ogród o charakterze angielskiego parku krajobrazowego został ukształtowany pod koniec XVIII i na początku XIX w. Rosną tu okazy rzadkich drzew i krzewów: platany, tulipanowce, magnolie, jałowce chińskie i miłorzęby. Zwiedzając łańcucki park warto zwrócić uwagę na doskonale wkomponowane w roślinność budynki, pergole, fontanny i inne konstrukcje charakterystyczne dla pałacowych ogrodów.
Jeden z najbogatszych przyrodniczo i najpiękniejszych parków Podkarpacia znajduje się w Krasiczynie. Cała kompozycja pochodzi z połowy XIX wieku, ale zachowały się starsze założenia np. szpalery lip. Można tu także podziwiać pomnikowe dęby. Na niektórych drzewach znajdziemy tabliczki z imionami. Sapiehowie, którzy kupili zamek w 1835 roku wprowadzili zwyczaj sadzenia dęba z okazji urodzin syna i lipy, kiedy na świat przyszła córka. Krajobraz parku uzupełniają stawy i kanały.
Większość podkarpackich ogrodów jest własnością samorządów, które coraz częściej zdają sobie sprawę z bogactwa historyczno-przyrodniczego jakie mają na swoim terenie.
W Zarzeczu k. Przeworska przy odnawianiu pałacu i parku gmina współpracuje z dawnymi właścicielami. Rodzina Dzieduszyckich zdecydowała, że rezygnuje z dochodzenia praw własności pod warunkiem‚ że obiekty służyć będą polskiej kulturze. W pałacu utworzono muzeum Dzieduszyckich. Otaczający ten obiekt park jest jednym najciekawszych na Podkarpaciu. W centralnej części na wzgórzu stoją pałac i oficyna. Na południe od nich zbudowano staw z wyspą. Wokół biegnie aleja wysadzana ponadstuletnimi kasztanami, bukami, jaworami i jesionami. osobliwościami przyrodniczymi są tu korkowce amurskie i niezwykle kolorowe jesienią - cypryśniki błotne
Ludzie coraz częściej zdają sobie sprawę, że parki ogrody to nie tylko pamiątki historii, ale i elementy promujące dany teren. Zrozumieli to m.in. mieszkańcy Jureczkowej, którzy zdobyli środki na odnowienie parku i wyznaczenie w nim ścieżki przyrodniczej.
Zielone Podkarpacie
Realizacją projektu objęty został obszar całego województwa podkarpackiego, odznacza się on, bowiem szczególnie wysokimi walorami środowiska naturalnego, dysponuje ogromnym potencjałem zasobów przyrodniczych, geograficznych jak również lokalnej tradycji i historii. Istotnym elementem krajobrazu wielu podkarpackich gmin są tereny chronione.
| Pozycjonowanie: ideo |
| CMS Edito Powered by |
Strona internetowa opracowana w ramach projektu "Zielone Podkarpacie", dzięki wsparciu udzielonemu przez Islandię, Liechtenstein, i Norwegię poprzez dofinansowanie ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Norweskiego Mechanizmu Finansowego, a także ze środków budżetu Rzeczpospolitej Polskiej w ramach Funduszu dla Organizacji Pozarządowych.