Góra Sobień nad Sanem...

Ruiny warowni...

Pozostałości po bunkrze...

Lilia złotogłów...

Tojad mołdawski...

Pow. leski, gm. Lesko.
Leśny, utw. 1970, pow. 5,34 ha.

Góra Sobień, znana przede wszystkim z ruin zamku Kmitów, jest miejscem szczególnie cennym przyrodniczo. Występuje tu wiele gatunków bardzo rzadkich roślin, które łatwo można zauważyć, bo często rosną przy szlaku z parkingu do ruin zamku. W rezerwacie znajdziemy fragmenty lasu grądowego, lipowo-grabowego, buczyny karpackiej i łęgu podgórskiego. Najniższe partie porasta las łęgowy z jesionem wyniosłym, świerkiem pospolitym, jaworem i leszczyną. Niezwykle interesująca jest roślinność runa. Warto przyjechać tu już wczesną wiosną.

W połowie marca, a czasem nawet wcześniej, zakwitają m.in.przebiśniegi, przylaszczki i cebulice dwulistne. Zaraz po nich pojawiają się kolejne: kokorycz, pierwiosnka wyniosła, żywiec gruczołowaty, miodunka ćma i inne geofity. Te rośliny masowo występują na południowo-zachodnim zboczu i są doskonale widoczne z dróżki wiodącej do jedynego gospodarstwa położonego u podnóża Sobienia (dojście od strony drogi prowadzącej do Załuża). Kolejne atrakcje botaniczne pojawiają się pod koniec maja i w czerwcu. Przy samej ścieżce wiodącej z parkingu do ruin zamczyska możemy zobaczyć lilię złotogłów i tojad mołdawski. W tym czasie kwitną także czworolist pospolity i obrazki alpejskie.

Przed wiekami Góra Sobień była zagospodarowana i pozbawiona roślinności leśnej. Jednak po opuszczeniu zamku przez właścicieli przyroda miała czas, aby zawładnąć wzgórzem. Wedle przekazów, drewniany gród strzegący drogi wiodącej doliną Sanu istniał tu już w XIII wieku. W następnym stuleciu zbudowano murowany zamek. W 1417 gościł w nim król Władysław Jagiełło. Według niektórych przekazów warownia została zniszczona w 1474 roku podczas najazdu Węgrów. Bardziej prawdopodobna jest jednak wersja, że murowany ciasny zamek przestał być właściwą siedzibą dla możnego rodu. Kmitowie przenieśli się więc do Leska, a zamek na Sobieniu zaczął popadać w ruinę.

Góra Sobień była areną walk podczas obu wojen światowych. W 1914 roku Austriacy wciągnęli na wzgórze działo i ostrzeliwali Lesko. W czasie II wojny światowej Rosjanie zbudowali tu dwa schrony będące częścią tzw. Linii Mołotowa. Po zakończeniu wojny na Sobieniu stacjonował krótko oddział UPA. Banderowcy zaatakowali pociąg pancerny jadący w kierunku Olszanicy. Załoga pociągu ten atak jednak odparła. Zwiedzanie rezerwatu i jego okolic ułatwia ścieżka przyrodnicza „Na Górze Sobień”. Zmotoryzowani nie mają problemów z zaparkowaniem pojazdów, bo przy samym wejściu do rezerwatu znajduje się duży parking.