(fot.J.Szarek)

(fot.J.Szarek)

Pow. leżajski, gm. Nowa Sarzyna.
Florystyczny, utw. 1957, pow. 0,10 ha.

Różanecznik żółty zwany też azalią pontyjską porasta piaszczystą wydmę w Woli Zarczyckiej niedaleko Nowej Sarzyny i Leżajska. To jedyne stanowisko w Polsce uznawane za naturalne. Aby chronić tę osobliwość botaniczną utworzono rezerwat przyrody. Jest to najmniejszy tego typu obszar w kraju – liczący niespełna dziesięć arów. Azalia pontyjska rośnie na Kaukazie oraz na Wołyniu. Z pochodzeniem tego stanowiska związanych jest wiele legend. Jedna z nich mówi, że wydma o kształcie półksiężyca to mogiła chana tatarskiego. Krzewy azalii posadzono ponoć na jego cześć. Inna opowieść również związana jest z Tatarami, którzy przypadkowo wraz z paszą dla koni mieli przywieźć nasiona rośliny.

Zdaniem naukowców możliwe, że stanowisko azalii to relikt sprzed tysięcy lat. Dawniej ta roślina porastała całe Karpaty. W końcu ostatniego zlodowacenia rozprzestrzeniła się w Kotlinie Sandomierskiej. Kiedyś występowała liczniej, dziś zostało jedno stanowisko. Do rezerwatu trzeba przyjechać w maju, kiedy krzewy różanecznika okrywają się żółtymi kwiatami. Z daleka można wyczuć ich intensywny zapach. Niestety, w ostatnich latach roślina wymarzła i kwitła mniej obficie. Na szczęście wyrastają nowe pędy, więc można mieć nadzieję, że się odrodzi. Azalia jest symbolem Nowej Sarzyny. Znalazła się nawet w herbie tej miejscowości. Jej nazwę nosi klub sportowy, gazeta, restauracja, apteka i wiele instytucji oraz obiektów, nie tylko z terenu tej gminy, np. koło turystyczno-przyrodnicze na Uniwersytecie Rzeszowskim.