(fot.J.Szarek)

(fot.J.Szarek)

(fot.J.Szarek)

Pow. leski, gm. Cisna, Czarna, Solina
Krajobrazowy, utw. 1988, pow. 450,49 ha.

Jest to jeden z najciekawszych rezerwatów w Karpatach pod względem różnorodności biologicznej i form krajobrazu. Ochroną objęto przełomowy odcinek rzeki Wetliny aż do jej ujścia do Solinki oraz zbocza wzniesień Połoma i Szczycisko ze starym naturalnym lasem bukowo-jodłowym. Od osady Polanki leżącej przy skrzyżowaniu z trasą Dołżyca – Terka wzdłuż rzeki i granicy rezerwatu biegnie leśna dróżka prowadząca aż do Kalnicy. W tej miejscowości trakt łączy się z wielką pętlą bieszczadzką. Wędrując od strony Polanek rezerwat widzimy po lewej stronie drogi. Chronione są tu tereny dawnej wsi Zawój oraz grunty po kilku innych nieistniejących już dzisiaj osadach.

Dzika obecnie dolina rzeki Wetliny do połowy lat czterdziestych XX wieku była gęsto zaludniona. We wsi Zawój mieszkało ponad 200 osób. Po wojnie mieszkańców wysiedlono. Do dziś na terenie dawnej osady można znaleźć pozostałości po domach i piwnicach. Dobrze zachowało się także cerkwisko z podmurówką świątyni, a tuż obok kilka starych wielkich drzew z najgrubsza lipą w polskich lasach (ponad 6 metrów obwodu). Na mapach Bieszczadów wydawanych w latach osiemdziesiątych XX wieku możemy zobaczyć Szmaragdowe Jeziorko. Powstało w 1980 roku po lipcowych ulewach, kiedy do Wetliny osunęło się zbocze Połomy. Osuwisko spiętrzyło wodę tworząc jezioro o powierzchni hektara. Przez lata akwen zamulił się i dzisiaj praktycznie nie istnieje. Pozostała po nim szeroka kamienista plaża. Na współczesnych mapach nie ma już nazwy Szmaragdowe Jeziorko.

Turyści docierający do kaskady rzeki Wetliny w miejscu dawnego osuwiska uważają, że to właśnie są Sine Wiry. Naprawdę znajdują się one nieco wyżej. Wirami dawna ludność tych terenów nazywała głębie powstałe w zakolach i w miejscach, gdzie rzeka przeciska się pomiędzy ścianami skalnymi. Według legend dolina Wetliny była ulubionym miejscem Biesów, które podobno usypały górę Szczycisko, aby zmienić bieg rzeki.

Lasy pokrywają 87% powierzchni rezerwatu. Przeważa buczyna karpacka, ale spotkamy też fragmenty pięknych borów jodłowych. Występuje tu również jaworzyna karpacka, w której występuje języcznik zwyczajny – rzadka paproć o nie podzielonych liściach. Na łąkach możemy spotkać wiele roślin chronionych. Rośnie tu m.in. mieczyk dachówkowaty, goździk skupiony, tojad wschodniokarpacki oraz lulecznica kraińska. Tereny otwarte są miejscem bytowania wielu gatunków owadów – to prawdziwy raj dla motyli. Polują tu także ptaki drapieżne, które gniazda zakładają w pobliskich lasach – m.in. orły przednie i orliki krzykliwe. W rezerwacie może zobaczyć tropy, a czasami nawet spotkać niedźwiedzie, wilki i rysie. Występują tu także jelenie i żubry. Zwiedzanie rezerwatu ułatwiają dwie ścieżki przyrodniczo-edukacyjne.