(fot.J.Szarek)

Złota studzienka...

Salamandra plamista...

Pow. krośnieński, gm. Dukla
Leśny, utw. 1963, pow. 61,35 ha.

Wśród łagodnych wzniesień Beskidu Niskiego Góra Cergowa wyróżnia się charakterystyczną sylwetką ze stromo opadającymi zboczami. Wznoszący się nad Duklą masyw to jeden z najcenniejszych przyrodniczo obszarów tej części Karpat. Rezerwat utworzono na północnym stoku wzniesienia. Ochronie podlega fragment starej puszczy bukowo-jodłowej. Występuje w niej wiele cennych roślin. Przed laty rosło tu sporo cisów. Ich liczba jednak zmniejszyła się, nie dają sobie rady w gęstym zacienionym lesie. Doskonale ma się natomiast kłokoczka południowa. Na Cergowej znajduje się jedno z większych stanowisk w Polsce, licznie występuje tuż przy ścieżce przyrodniczej.

Wiosną możemy ją rozpoznać po kremowych kwiatach nieco przypominających bez. Jesienią pojawiają się jasnoszare torebki nasienne. Kolejną interesującą rośliną jest miesiącznica trwała, która kwitnąc tworzy w runie buczyny fioletowe łany. Jesienią i zimą możemy zobaczyć szeleszczące na wietrze blaszki łuszczynek nasiennych o kształcie księżyca (miesiąca) zwane „judaszowymi srebrnikami”, bo dawno temu były używane zamiast pieniędzy.

Na Cergowej rosną także rzadkie gatunki paproci – języcznik zwyczajny i zanokcica skalna, a także lilia złotogłów, obrazki plamiste i tojad wiechowaty. Występuje tu ponad 100 gatunków grzybów. W lasach Cergowej można spotkać jelenie, sarny, dziki i wilki. Swoje gniazda zakładają tu orliki krzykliwe, myszołowy i puszczyki uralskie. Z płazów szczególnie licznie występują salamandry plamiste. Oprócz bogactwa fauny i flory Cergowa słynie z osuwisk, wychodni skalnych i jaskiń szczelinowych, w których zimują nietoperze. W kilku miejscach możemy spotkać zarastające zbiorniki wodne. Najbardziej znane jest „Morskie oko” (poza rezerwatem). To pozostałość po dawnym osuwisku. Przez rezerwat biegnie ścieżka przyrodnicza do Złotej Studzienki, miejsca kultu św. Jana z Dukli, który tutaj rozpoczynał swoje pustelnicze życie.