(fot.J.Szarek)

(fot. J.Szarek)

(fot. J.Szarek)

Pow. sanocki, gm. Komańcza
Krajobrazowy, utw. 1994, pow. 1585,01 ha.

Największy rezerwat w województwie podkarpackim, położony w Jaśliskim Parku Krajobrazowym, w paśmie górskim ciągnącym się wzdłuż granicy państwowej ze Słowacją. Wyższe partie porośnięte są górskim lasem bukowym z domieszką jodły. Wschodnia część rezerwatu to obszar źródliskowy Jasiołki i Wisłoka z licznymi wąwozami oraz blokami skalnymi w głębokich korytach. W części zachodniej stoki są nachylone łagodnie. Rezerwat obejmuje zbiorowiska roślinne łąk górskich i torfowisk, a także tereny po dawnej wsi Jasiel.

Ta osada ma zbójnicką przeszłość, bo przed wiekami jej mieszkańcy napadali na wędrujących przez przełęcz Beskid kupców wożących towary z Węgier. Dzisiaj znajdziemy niewiele śladów po dawnej wsi. Drzewa owocowe czy samotne krzyże wskazują na miejsca, w których kiedyś mieszkali ludzie. Jasiel była wsią łemkowską. Pod koniec dziewiętnastego wieku mieszkało w niej ponad 300 osób. Podczas I wojny światowej toczyły się tu ciężkie walki. Zniszczono wiele domostw. Pamiątką po tych bojach jest cmentarz położony we wschodniej części wsi. To miejsce nazwano „Żołnierską polaną”.

W Jasielu znajdziemy także ślady po II wojnie światowej. Na cmentarzu łemkowskim zostali pochowani żołnierze radzieccy polegli podczas walk o Przełęcz Dukielską. Podczas wojny prowadził tędy szlak kurierski na Węgry. Wędrowali nim m.in. miejscowi leśnicy. Niektórzy przypłacili to życiem. Po zakończeniu wojny w Jasielu utworzono placówkę WOP. Ze względu na to, że była narażona na ataki UPA postanowiono ją wycofać. Podczas ewakuacji doszło do walk i żołnierze dostali się do niewoli; 72 z nich zostało zamordowanych. Dzisiaj o tych tragicznych wydarzeniach przypominają cmentarze i pomniki. Obecnie w Jasielu nikt nie mieszka, tereny po dawnej wsi we władanie objęła przyroda.

W rezerwacie można zobaczyć jak las zajmuje tereny, na których gospodarował kiedyś człowiek. Drzewa oraz krzewy jałowca coraz bardziej porastają dawne pola i pastwiska. Naukowcy orzekli, że aby ratować unikatowe łąki trzeba je kosić. Rozległe przestrzenie o powierzchni prawie 300 hektarów są ważnym miejscem polowań ptaków drapieżnych. Można tu spotkać orlika krzykliwego, a nawet orła przedniego. Łąki przez prawie cały okres wegetacji pokryte są różnokolorowymi kobiercami kwiatów z jaskrami, ostrożeniami łąkowymi i licznie tu występującymi storczykami. W rezerwacie naliczono blisko 350 gatunków roślin naczyniowych. Możemy spotkać takie osobliwości, jak: miesiącznica trwała, paprotnik kolczysty, kokoryczka okółkowa, smotrawa okazała i dziewięćsił bezłodygowy. Puszcza jest ostoją wielu drapieżników. Występują tu wilki, rysie, żbiki, a nawet niedźwiedzie. W rezerwacie bardzo liczne są jelenie. Rozległe łąki są doskonałym siedliskiem dla owadów, szczególnie motyli.
 

Przed kilku laty po pożarze, który wybuchł na Słowacji i rozprzestrzenił się na polska stronę, w Jasielu zbudowano duże stawy, które wtopiły się już w krajobraz. Te zbiorniki stały się miejscem życia wielu gatunków roślin i zwierząt. Rezerwat jest doskonałym miejscem poznawania osobliwości przyrodniczych i kulturowych. Wiodą tędy szlaki piesze i konne, przygotowano miejsce biwakowe. „Źródliska Jasiołki” to największy rezerwat w polskich Karpatach. Przyrodnicy twierdzą, że ze względu na dużą powierzchnię i liczne osobliwości fauny i flory mógłby być parkiem narodowym.